Jesteśmy już prawie u celu. Oprawienie wydrukowanego materiału w książkę, broszurę lub inny gotowy produkt to ostatni, bardzo ważny etap procesu poligraficznego. Tak naprawdę właśnie na tym etapie wydrukowana praca uzyskuje swój ostateczny kształt. Zanim jednak omówimy różne techniki oprawiania, złamywania i bigowania, musimy cofnąć się o kilka kroków. Przed zadrukowaniem arkusza odbywa się montaż, polegający na ułożeniu stron w taki sposób, by zostały wydrukowane w odpowiedniej kolejności. Liczba stron mieszczących się na każdym arkuszu jest różna, w zależności od rozmiaru maszyny drukującej oraz formatu drukowanego materiału. W niektórych przypadkach mogą się zmieścić jedynie 4 strony, w innych 8, 16 lub 32. Strony te muszą być ułożone w odpowiedniej kolejności, tak aby razem utworzyły drukowany produkt.

Click for popup

	Bigowanie (przegniatanie) i złamywanie

Aby zagwarantować, że poszczególne strony dokumentu będą ułożone w odpowiedniej kolejności, konieczne jest ich prawidłowe złamanie. Złamywanie prawie zawsze odbywa się mechanicznie. Bardzo istotną sprawą jest sprawdzenie, czy złamy przebiegają równolegle do kierunku włókna. Gdy arkusz jest złamywany w więcej niż jednym kierunku – nazywa się to złamywaniem krzyżowym – złam przebiegający wzdłuż grzbietu produktu musi przebiegać równolegle do kierunku włókna. Jeżeli złam przebiega prostopadle do kierunku włókna, zachodzi duże ryzyko pękania na złamie, a sam złam jest nierówny. Czasami papier jest tak gruby, że jego złamanie jest niemożliwe bez spowodowania pęknięć i nierówności. Aby tego uniknąć, papier przed złamaniem jest bigowany (przegniatany), co zasadniczo polega na wytłoczeniu w papierze rowka w miejscu, w którym ma przebiegać złam. Bigowanie papieru jest szczególnie ważne w miejscach, gdzie złam przebiega przez ilustracje lub tinty, ponieważ w miejscach tych pęknięcia są bardziej zauważalne. W przypadku technik drukowania, które powodują przesuszanie papieru, takich jak druk cyfrowy, przed złamywaniem należy bigować nawet papier cienki i o niskiej gramaturze. Przy produkcji książek ważne jest także, aby kierunek włókna przebiegał wzdłuż grzbietu, dzięki czemu książka będzie się otwierać dobrze i łatwo. W innym przypadku kartki mogą się wyginać, w wyniku czego książka nie będzie się dobrze zamykać – co z pewnością nie jest rzeczą pożądaną.

Click for popup

	Oprawa

Ostatnia faza łączenia papieru w gotową książkę lub inny drukowany produkt nosi nazwę oprawy. Pojęcie oprawy obejmuje szeroki zakres technik, z których każda posiada własne szczególne uwarunkowania. Tutaj przedstawimy kilka najczęściej stosowanych metod. – Szycie drutem to najbardziej rozpowszechniona i najtańsza technika oprawy, stosowana przede wszystkim przy produkcji broszur i innych prostych materiałów drukowanych. Oprócz niskiego kosztu zaletą tej metody jest to, że jest ona szybka, łatwa do realizacji i nadaje się do wszystkich gatunków papieru. Jak wskazuje sama nazwa, produkt jest oprawiany poprzez przeprowadzenie jednego lub kilku metalowych drutów lub zszywek przez poszczególne kartki i okładki, podobnie jak w przypadku zszywania dokumentów biurowych. Dwie najczęściej spotykane metody to szycie zeszytowe i szycie boczne. W przypadku szycia zeszytowego zszywki przechodzą przez złam grzbietowy poszczególnych arkuszy, natomiast w przypadku szycia bocznego przechodzą one przez bok oprawy. – Oprawa klejona jest metodą stosowaną często do oprawy produktów wielostronicowych i nadaje się idealnie do papieru niepowlekanego, który dobrze wchłania klej, co zapewnia dobre sklejenie produktu. Papier powlekany nie ma takiej samej zdolności wchłaniania kleju. Sam proces oprawy polega na nacięciu kartek od strony grzbietu na około trzy milimetry. Następnie nakłada się klej i mocuje okładkę. Oprawa klejona jest techniką stosowaną powszechnie przy produkcji książek w twardej i miękkiej oprawie. – Szycie nićmi, zapewniające największą wytrzymałość oprawy, to jednocześnie jedna z najstarszych i najdroższych metod. Wystarczy zdjąć z półki starą książkę i sprawdzić oprawę – jest bardzo prawdopodobne, że została ona zszyta wzdłuż grzbietu za pomocą lnianej nici. Metoda ta polega na ułożeniu zadrukowanych i złamanych arkuszy w odpowiedniej kolejności, a następnie zszyciu na grzbiecie, zamiast ich sklejania lub łączenia zszywkami. Następnie przykleja się okładkę. Strony wewnętrzne są najpierw przycinane do wymaganego rozmiaru, zależnie od tego, czy okładka jest twarda czy miękka. – Oprawa łączona termonićmi jest połączeniem szycia nićmi i oprawy klejonej. Każda składka jest szyta indywidualnie na grzbiecie za pomocą nici z tworzywa sztucznego, które stapiają się z klejem. Po zszyciu wszystkich składek zostają one przyklejone do okładki. Podobnie jak w przypadku oprawy klejonej, papier niepowlekany dobrze nadaje się do oprawy łączonej termonićmi – klej jest wchłaniany przez strukturę papieru i zapewnia lepsze połączenie z okładką. – Oprawa spiralna jest wykonywana w wielu różnych wariantach – niektóre z nich to oprawa spiralna drutowa, czyli oprawa typu „wire-o” (która została zastosowana przy produkcji niniejszego poradnika), klasyczna oprawa spiralna i oprawa typu GBC. Dwie wspólne cechy tych metod to przycinanie kartek do odpowiedniego formatu przed oprawieniem oraz to, że produkt składa się z luźnych kartek, które są podziurkowane i zebrane, po czym następuje zamocowanie spirali łączącej. Spirale wykorzystywane do oprawy są dostępne w najróżniejszych kształtach i kolorach.

Click for popup

	Wykrawanie

Wykrawanie polega na zastosowaniu wykrojnika do wycięcia w papierze określonego kształtu, takiego jak na przykład okrągłe okienko w okładce, odsłaniające część zawartości pierwszej strony. Metoda ta może być również stosowana na przykład do wykonywania indeksów w folderach.

Click for popup

	Perforacja

Jeżeli użytkownicy będą musieli wyrywać kartki, kupony lub inne części z dokumentu, ułatwi im to perforacja, polegająca na wykonaniu rzędu małych otworów. Perforację wykonuje się często na prasie płaskiej za pomocą listew perforacyjnych lub za pomocą noży rotacyjnych – przypominających nieco ostrze piły tarczowej.

Click for popup

	Okrawanie

Ostatnim etapem procesu produkcji poligraficznej jest zwykle okrawanie. Arkusze są już wcześniej kilkakrotnie cięte i przycinane, zależnie od rozmiaru i zastosowanej metody, jednakże nie do dokładnego formatu. Po wydrukowaniu i oprawieniu produktu wykonuje się ostateczne okrojenie, które gwarantuje, że krawędzie wydrukowanej pracy będą równe i zyskają estetyczny wygląd.

Click for popup