i = MUNKEN POLECA Zbliżamy się do ważnego etapu produkcji materiału drukowanego – samego drukowania. Przygotowanie reprodukcji i filmu jest już zakończone, barwna odbitka próbna jest skorygowana i zatwierdzona, a więc nadszedł czas na impozycję – tzn. ułożenie stron w taki sposób, by zostały wydrukowane we właściwej kolejności – oraz wykonanie filmu i formy drukowej, względnie bezpośrednie wykonanie formy techniką Computer-to-Plate (CTP) lub bezpośrednie drukowanie na cyfrowej maszynie drukującej. Poniżej przedstawiono niektóre często stosowane metody drukowania, a także wskazano najważniejsze czynniki, które należy uwzględnić przy drukowaniu na papierze niepowlekanym.

Click for popup

	Druk cyfrowy

Druk cyfrowy jest ogólnym określeniem dla całej grupy nowych metod drukowania, jakie pojawiły się na początku lat 90. Co roku pojawiają się nowe maszyny i nowe technologie drukowania cyfrowego. W przeszłości – i w pewnym zakresie również obecnie – druk cyfrowy był stosowany głównie do małych nakładów, jednakże wraz z rozwojem technologii i jakości zwiększyły się także możliwości w tym zakresie. Aspektem wspólnym dla wszystkich metod druku cyfrowego jest fakt, że cały proces od komputera do papieru odbywa się bez przerywania cyfrowego przepływu danych: tekstu i grafiki. Mówiąc krótko, do przeniesienia koloru na papier nie są potrzebne żadne nośniki pośrednie, takie jak filmy czy formy drukowe. Ponadto, informacje są przenoszone na nowo dla każdego indywidualnego wydruku, co oznacza, że partie tekstu i grafiki mogą być za każdym razem wymieniane bez spowalniania tempa drukowania. Zmieniane informacje noszą nazwę zmiennych danych, a ich prawidłowe zastosowanie w ogromnym stopniu zwiększa wartość drukowanych materiałów. Poniżej opisujemy dwa główne typy drukowania cyfrowego – drukowanie z wykorzystaniem tonera w druku kserograficznym i laserowym oraz drukowanie z wykorzystaniem atramentu w druku atramentowym – wyjaśniając przy tym kwestie, które mają szczególne znaczenie dla zadruku papieru niepowlekanego. Inną prezentowaną tu techniką jest stosowanie druków personalizowanych, stanowiących połączenie druku cyfrowego i tradycyjnego.

Click for popup

	Rotograwiura

Rotograwiura, podobnie jak fleksografia, jest rotacyjną metodą drukowania zwojowego. Różnica polega na tym, że rotograwiura jest skomplikowaną, a więc kosztowną metodą, która opłaca się tylko przy naprawdę wysokich nakładach. Złożoność metody i koszt produkcji cylindra drukującego są powodem wysokiego poziomu kosztów inwestycji początkowej. W rotograwiurze stosuje się wytrawianie lub grawerowanie dużych cylindrów w taki sposób, by powstały kałamarzyki o różnej głębokości i wielkości. Podczas drukowania kałamarzyki te napełniają się farbą, która jest następnie przenoszona na papier prowadzony między cylindrem drukującym a cylindrem dociskowym. i Rotograwiura pozwala uzyskać bardzo wysoką jakość druku nawet na papierze o niskiej gramaturze, jednakże stawia wysokie wymagania w odniesieniu do takich właściwości papieru, jak gładkość, powierzchnia i chłonność farby. Papier niepowlekany rzadko zachowuje się dobrze przy drukowaniu rotograwiurowym i generalnie zalecane jest tu stosowanie papieru powlekanego.

Click for popup

	Drukowanie druków personalizowanych

Prawdopodobnie wszystkim znane są takie dokumenty, jak wyciągi bankowe, faktury, itp., które zawierają „zmienne dane”, tzn. tekst i cyfry, które zmieniają się za każdym razem. Dokumenty te są zazwyczaj drukowane na jednokolorowych maszynach cyfrowych, gdzie czarny tekst i cyfry są drukowane na arkuszach lub zwojach, które zostały wcześniej zadrukowane w kolorze – zazwyczaj nadrukowany jest logotyp lub podobne elementy – na tradycyjnej maszynie drukującej. Taka jest metoda produkcji druków personalizowanych. i Przy zadrukowywaniu druków personalizowanych niezwykle istotny jest wybór odpowiedniego papieru niepowlekanego, nadającego się do obu wymienionych powyżej metod drukowania. Również stosowana farba musi być odpowiednia do obu metod. Podobnie jak w przypadku wielu innych technik cyfrowych, ważna jest wilgotność papieru. Technologia offsetowa wymaga dodania do papieru roztworu zwilżającego i farby, co prowadzi do wzrostu jego wilgotności. Dlatego, jeżeli pierwotna wilgotność papieru – przed dodaniem roztworu zwilżającego – jest wysoka, mogą się pojawić problemy na następnym etapie, tzn. na etapie drukowania cyfrowego – personalizacji. W związku z tym zalecane jest, aby ilość roztworu zwilżającego na etapie drukowania offsetowego była ograniczona do minimum, nawet jeżeli papier jest specjalnie przystosowany do drukowania druków gotowych.

Click for popup

	Druk atramentowy, druk cyfrowy z wykorzystaniem atramentu

Druk atramentowy polega na natryskiwaniu na papier ciekłej farby (atramentu) w postaci kropelek, które tworzą punkty w taki sam sposób, jak przy drukowaniu offsetowym. Istnieją dwa główne typy druku atramentowego: technologia ciągłego strumienia kropelek – krople tworzone są przy zastosowaniu wysokiego ciśnienia, a do sterowania kroplami służą ładunki elektryczne oraz technologia pojedynczej kropli, polegająca na pokrywaniu powierzchni strumieniem pojedynczych kropelek dokładnie w miejscach ich przeznaczenia. Druga metoda jest najczęściej spotykana w drukarkach biurowych i drukarkach tekstowych, natomiast metoda strumienia ciągłego nadaje się lepiej do szybszej i bardziej zaawansowanej produkcji. Technologia atramentowa rozwija się w szybkim tempie i na rynku dostępnych jest obecnie wiele różnego rodzaju urządzeń pracujących w tej technologii, począwszy od niedrogich drukarek domowych, a skończywszy na bardzo wysokiej jakości drukarkach wielkoformatowych i maszynach drukujących o bardzo dużej wydajności. Co więcej, nie wydaje się, by rozwój ten miał się zatrzymać. i Większość rodzajów papieru niepowlekanego zaklejanych powierzchniowo nadaje się do różnych metod drukowania atramentowego. Z uwagi na fakt, że atrament jest płynny i stosunkowo rzadki, musi on zostać wchłonięty i utrwalony na papierze w odpowiedni sposób. Normalny papier niepowlekany charakteryzuje się dość wysoką chłonnością, lecz ponieważ krople rozpływają się, zachodzi mniej więcej takie samo zjawisko, jak przyrost punktu rastrowego w druku offsetowym. Zatem abyśmy mogli uzyskać naprawdę dobry rezultat, powierzchnia papieru powinna być w pewien sposób wykończona, tak by mogła szybko wchłonąć i utrwalić farbę.

Click for popup

	Druk cyfrowy z zastosowaniem tonera/kserografia i druk laserowy

Metody cyfrowe oparte na kserografii są często wykorzystywane w drukarkach laserowych i fotokopiarkach. Polegają one na zastosowaniu suchego tonera, tzn. barwnego proszku. Liczba kolorów w maszynach jest różna, niektóre korzystają tylko z czerni (określane w branży jako jednokolorowe), a inne wykorzystują kilka kolorów. Proces kserograficzny zaczyna się od wytworzenia w tonerze ładunków elektrycznych. Podczas drukowania obrazu w miejscach, które mają być zadrukowane, jest wytwarzany ładunek elektryczny o potencjale przeciwnym do potencjału tonera, w wyniku czego cząsteczki proszku są przyciągane elektrostatycznie i przywierają do naładowanych powierzchni papieru. Gdy proszek znajdzie się w odpowiednich miejscach, zostaje utrwalony na papierze – zazwyczaj poprzez działanie podwyższonej temperatury, co powoduje jego stopienie się na powierzchni papieru. Toner utrzymuje się na powierzchni papieru, a nie jest przez niego wchłaniany, co jest wyczuwalne, gdy przeciągniemy palcem po powierzchni. Z uwagi na fakt, że temperatura jest głównym czynnikiem tego procesu, wilgotność papieru odgrywa bardzo ważną rolę. Zbyt duża ilość wilgoci powoduje, że podczas utrwalania z papieru wydziela się woda, co prowadzi do jego wyginania się i zwijania. Zbyt suchy papier może natomiast stwarzać problemy z ładunkami elektrostatycznymi. Bardzo ważna jest również przewodność papieru. Jeżeli jest ona nieodpowiednia, toner nie będzie do niego przywierać. Na przewodność wpływa w pewnym stopniu również wilgotność papieru. Należy pamiętać o tym, że istnieją znaczne różnice temperatury drukowania pomiędzy poszczególnymi typami i markami maszyn drukujących, a także o tym, że w niektórych maszynach temperatura podnosi się w bezpośrednim kontakcie z papierem, a w innych nie. Oznacza to, że skutki nieodpowiedniego poziomu wilgotności mogą być różne, w zależności od wykorzystywanej maszyny. i Aby zachować właściwy poziom wilgotności – tzn. poziom uzyskany w wyniku klimatyzacji papieru w fabryce lub w magazynie dostawcy – bardzo ważne jest ponowne szczelne zamykanie opakowania i utrzymywanie kontrolowanego poziomu wilgotności w hali maszyn drukujących. Należy również sprawdzić, czy wilgotność papieru jest odpowiednia dla wykorzystywanego typu maszyny. Warto też pamiętać o tym, że termiczne drukowanie cyfrowe wysusza nieco papier, co trzeba uwzględnić przed rozpoczęciem operacji wykańczających. Metody cyfrowe oparte na suchym tonerze są idealne dla papieru niepowlekanego, ponieważ toner nie jest wchłaniany przez papier i przyrost punktu rastrowego nie stanowi problemu. Możliwe jest również drukowanie z zastosowaniem większego stopnia pokrycia powierzchni, co pozwala uzyskać lepszą reprodukcję obrazu. Nie jest jednak wskazane stosowanie papieru niepowlekanego o zbyt dużej chropowatości, szczególnie w przypadku druku kolorowego, ponieważ przy istniejącej obecnie technologii trudno jest uzyskać równomierną warstwę tonera na zbyt chropowatej powierzchni. Istnieją również metody drukowania cyfrowego wykorzystujące toner ciekły. Proces ten przebiega jednak bardzo podobnie do procesu opartego na suchym tonerze – ciekły toner jest również przenoszony za pomocą ładunków elektrycznych, najpierw na gumowy obciąg, a następnie na papier.

Click for popup

	Drukowanie offsetowe

Offset jest dominującą obecnie techniką drukowania. Metoda ta posiada wiele odmian, jednakże niezależnie od odmiany offset w każdym przypadku jest oparty na litografii. Technika ta bazuje z kolei na opozycji lub mówiąc inaczej na wzajemnym oddziaływaniu wody i farby drukowej. Z tego powodu metoda ta jest również czasami określana mianem offsetu mokrego lub wodnego. Proces ten przebiega zasadniczo w następujący sposób: farba jest przenoszona na papier za pośrednictwem obciągu gumowego, który odbiera ją z formy drukowej. Płyta stanowiąca formę drukową jest najpierw naświetlana po to, by niektóre jej obszary nie przyjmowały wody, a przyjmowały farbę (elementy hydrofobowe/oleofilowe), natomiast inne zachowywały się odwrotnie, tzn. przyjmowały wodę, a nie przyjmowały farby (elementy hydrofilowe/oleofobowe). Dlatego też roztwór zwilżający odgrywa kluczową rolę przy drukowaniu offsetowym. Dzięki niemu farba jest przenoszona tylko na drukujące powierzchnie formy, w wyniku czego drukowanie przebiega bez problemów. Aby drukowanie odbywało się prawidłowo, roztwór zwilżający musi charakteryzować niskie napięcie powierzchniowe, dzięki czemu dobrze pokrywa on elementy niedrukujące. W tym celu dodawane są do roztworu różne substancje chemiczne, często alkohol. Substancje te regulują między innymi wartość współczynnika pH i twardość roztworu. Metodą alternatywną jest suchy (bezwodny) offset, gdzie roztwór zwilżający jest zastąpiony określonym materiałem chemicznym na powierzchni płyty drukowej. Obejrzyj przykłady w naszej Galerii! i Jak wspomniano wcześniej, poszczególne etapy procesu drukowania powodują przyrost punktu rastrowego, zjawisko nasilające się bardziej na papierze niepowlekanym niż na papierze powlekanym. Z tego powodu przyrost punktu rastrowego musi być uwzględniony przy przygotowywaniu reprodukcji i filmu, ponieważ błędów popełnionych na tym etapie często nie można skorygować w drukarni. Możliwa jest jednak pewna korekta w przypadku zastosowania nadmiernej kompensacji na etapie reprodukcji. W tym celu należy zwiększyć docisk i ilość farby na maszynie drukującej. Chodzi tu o docisk pomiędzy cylindrem pośrednim (gumowym) a cylindrem dociskowym (drukowym), między którymi przechodzi papier. Zmniejszenie odległości między tymi dwoma cylindrami zwiększa docisk, który wtłacza farbę w papier i jego nieregularną powierzchnię. Drukowanie offsetowe Na górnym cylindrze znajduje się płyta, która przyjmuje roztwór zwilżający i farbę drukową. Farba jest przenoszona na obciąg gumowy na środkowym cylindrze, który z kolei przenosi ją na papier. U dołu znajduje się cylinder dociskowy. Farba drukowa stanowi zawsze istotny czynnik. We wszystkich metodach druku czterokolorowego stosowane są podstawowe kolory drukarskie – CMYK. Są one transparentne (przezroczyste) i składają się na system określany w branży poligraficznej jako system kolorów subtraktywnych – drukowane warstwa na warstwie w połączeniu odtwarzają różne odcienie obrazu. Farby są oczywiście dostosowane do poszczególnych technik drukowania, lecz mimo to należy je zawsze sprawdzić, aby upewnić się, czy są one odpowiednie do drukowania na papierze niepowlekanym i czy się dobrze na nim utrwalają. Przedstawiliśmy zatem podstawy offsetu, lecz musimy jeszcze opisać dwa różne rodzaje drukowania offsetowego: offset arkuszowy i offset zwojowy.

Click for popup

	Offset arkuszowy

Offset arkuszowy i offset zwojowy to dwie najczęściej stosowane techniki drukowania. Offset arkuszowy jest wykorzystywany do wszystkich rodzajów papieru używanych obecnie w branży poligraficznej. Drukowanie arkuszowe może być stosowane zarówno do małych, jak i dużych nakładów, i zawsze pozwala uzyskać wysoką jakość. Dlatego też jest często wykorzystywane przy produkcji różnego rodzaju druków reklamowych, plakatów i książek, szczególnie ze względu na fakt, że umożliwia stosowanie zaawansowanych technik obróbki końcowej. Mówiąc krótko i w dużym uproszczeniu: offset arkuszowy polega na umieszczeniu palety arkuszy papieru w jednym końcu maszyny drukującej, wprowadzeniu ich do maszyny i odebraniu zadrukowanych arkuszy na jej drugim końcu. Oczywiście w trakcie tego procesu mają miejsce najróżniejsze operacje. Ssawki podające pobierają po jednym arkuszu i kolejno podają arkusze do maszyny. Następnie arkusze przechodzą przez jeden lub kilka zespołów drukujących, gdzie zostają pokryte farbą. Liczba zespołów drukujących może być różna, przy drukowaniu czterokolorowym jest ich oczywiście cztery. Często występuje jeszcze jeden zespół drukujący, wykorzystywany do nakładania dodatkowego koloru lub lakieru. Maszyna nosi wtedy nazwę maszyny pięciokolorowej. Arkusze są zazwyczaj zadrukowywane najpierw z jednej strony, chociaż niektóre maszyny wielokolorowe potrafią drukować równocześnie po obu stronach. Zespoły drukujące nastawia się, określając, jaka ilość farby powinna być przenoszona na formę drukową. Reguluje się również docisk dwóch cylindrów, między którymi przechodzi papier.  i Jak już wspomniano, drukując na papierze niepowlekanym należy zawsze stosować dużą ilość farby. Ponadto należy zwiększyć docisk, tak aby farba rzeczywiście weszła w nieco nierówną powierzchnię papieru. Jednakże proces ten zakłada, że reprodukcja i filmy zostały przygotowane prawidłowo, gdyż w przeciwnym razie zachodzi ryzyko przetłoczenia, a co za tym idzie, powiększenia punktów. Jak wiemy, skutkiem tego może być odbijanie się obrazu z sąsiedniego arkusza, rozmazywanie się farby, słaby kontrast w ciemnych obszarach i tak dalej. Z drugiej strony, zbyt mała ilość farby powoduje powstanie płaskiego i bezbarwnego obrazu. Warto więc powtórzyć, że najlepiej jest dokonać większej kompensacji przyrostu punktu rastrowego na etapie reprodukcji i zwiększyć docisk oraz ilość farby w maszynie. Należy również pamiętać o tym, że farba w maszynie arkuszowej musi być przystosowana do drukowania na papierze niepowlekanym. Najlepiej stosować farby roślinne, które utrwalają się przez utlenianie, tzn. wysychają pod wpływem tlenu zawartego w powietrzu. Warto też wspomnieć, że czas schnięcia farb na papierze niepowlekanym może być nieco dłuższy niż na papierze powlekanym. Arkusze opuszczające kolejno maszynę drukującą muszą wyschnąć, a ponieważ czas schnięcia może wynosić nawet do 24 godzin lub więcej, w celu uniknięcia odciskania się obrazu z sąsiedniego arkusza na papier należy nanieść proszek do napylania, gwarantujący, że arkusze nie będą się z sobą stykać. Powoduje to również powstanie między arkuszami warstewki powietrza, który pomaga farbie wyschnąć. Ważne jest, aby zastosować proszek gruboziarnisty, gdyż w przeciwnym razie jego drobne cząstki mogą utkwić w chropowatej strukturze papieru niepowlekanego, co z kolei eliminuje warstwę powietrza i może również potencjalnie powodować powstanie matowego obrazu. Przy przenoszeniu arkuszy na palety do wyschnięcia zachodzi ryzyko odciskania się farby z sąsiedniego arkusza, jeżeli stos arkuszy jest zbyt wysoki. Dlatego ważne jest utrzymywanie jak najmniejszej wysokości stosów aż do całkowitego wyschnięcia farby.

Click for popup

	Druk fleksograficzny

Metoda drukowania fleksograficznego opiera się na podobnej zasadzie, co pieczątka, tzn. występują tu obszary wypukłe, będące elementami drukującymi oraz obszary wklęsłe, które są elementami niedrukującymi. Stosuje się tu formy drukowe o zmiennej wielkości elementów drukujących, wykonane z tworzywa sztucznego lub z gumy i umieszczone na cylindrze. Fleksografia jest metodą druku wypukłego. i Metoda fleksograficzna jest stosowana do drukowania zwojowego i umożliwia drukowanie z bardzo dużą szybkością. Tą metodą można drukować na większości materiałów i dlatego jest ona często wykorzystywana przy produkcji opakowań. Również fleksografia jest doskonałą metodą zadruku papieru niepowlekanego.

Click for popup

	Offset zwojowy

Metodą najczęściej stosowaną do drukowania dużych nakładów, na przykład broszur, gazet i tygodników, jest offset zwojowy. Drukowanie „ze zwoju” nie daje równie wysokiej jakości druku jak offset arkuszowy, więc przy tym rodzaju offsetu często stosuje się papier o niższej gramaturze. Ponadto offset zwojowy nie daje zbyt dużych możliwości zastosowania zaawansowanych technik obróbki końcowej. Główną zaletą tej metody jest to, że koszt jednostkowy przy dużych nakładach jest o wiele niższy niż w przypadku drukowania arkuszowego. W offsecie zwojowym na maszynie drukującej umieszczany jest duży zwój papieru w postaci długiej wstęgi, która przechodzi przez całą długość maszyny z bardzo dużą szybkością. Istnieją dwa główne typy zwojowych maszyn offsetowych: maszyny z utrwalaniem termicznym (heat-set) i maszyny z utrwalaniem zimnym (cold-set). Wspólną ich cechą jest to, że zarówno zadruk, jak i czynności wykańczające, takie jak złamywanie, cięcie i szycie, prowadzone są bezpośrednio na maszynie. i Szybkość procesu stawia bardzo wysokie wymagania względem czasu schnięcia, tak aby nie dochodziło do odciskania farby z sąsiedniej powierzchni. Dlatego maszyna z utrwalaniem termicznym wykorzystuje do suszenia farby tunel suszący lub promieniowanie ultrafioletowe. Uzyskuje się produkty wysokiej jakości i nie ma problemu z drukowaniem na papierze niepowlekanym. Metoda utrwalania na zimno wykorzystuje inny proces schnięcia – przez absorpcję. Stosuje się przy tym farby szybkoschnące i bardzo ważne jest, by sprawdzić czy wybrany papier jest zgodny z zastosowaną farbą i czy umożliwia jej szybkie utrwalenie. W offsecie zwojowym zazwyczaj zadrukowywane są obie strony wstęgi papieru. W metodzie tej obciąg gumowy przeciwległego zespołu drukującego jest wykorzystywany do uzyskania docisku. i Podobnie jak w przypadku drukowania arkuszowego ilość farby przy drukowaniu na papierze niepowlekanym powinna zostać zwiększona. Jednakże w offsecie zwojowym nie można zwiększyć docisku tak jak w offsecie arkuszowym, więc farba nie może być wtłoczona w papier tak jak to się dzieje w przypadku drukowania arkuszowego.

Click for popup